Toegankelijkheid: van verplichting naar kans

De 'grootste minderheid ter wereld'

De Ipsos Equalities Index is een uitgebreide enquête uitgevoerd in 31 landen, gericht op het onderzoeken van publieke percepties met betrekking tot sociale ongelijkheid. Uit de resultaten blijkt dat, volgens de Belgische bevolking, personen met een lichamelijke beperking momenteel het sterkst geconfronteerd worden met ongelijkheid. Maar liefst 36% van de Belgische volwassenen identificeert deze groep als degenen die het meest te maken hebben met ongelijke of oneerlijke behandelingen in het land.

Hoewel deze groep kwetsbaar is voor ongelijke behandeling, vormen ze nochtans geen kleine minderheid. In de Ipsos Equalities Index gaf 9 % van de Belgen tussen 16 en 74 jaar aan een fysieke beperking te hebben. Het percentage stijgt met de leeftijd, tot 15 % bij 50- tot 74-jarigen. Op wereldschaal wordt verwacht dat het aandeel mensen met een beperking in de toekomst alleen maar zal toenemen omwille van de vergrijzing, en de stijgende prevalentie van chronische en psychische aandoeningen. De VN noemt het treffend  'de grootste minderheid ter wereld'.

Media en merken steeds meer verantwoordelijk voor gelijkheid en toegankelijkheid

Het bevorderen van gelijkheid is een gevoelig onderwerp dat ook weerstand oproept. Toch zeggen vandaag  nog steeds meer mensen dat pogingen om gelijkheid voor alle groepen te bevorderen nog wat verder moeten gaan, dan dat ze vinden dat die al te ver zijn gegaan. In België zegt 41% dat we nog verder moeten gaan (tegenover 19% die vindt dat er al te ver is gegaan) – wat overeenkomt met het gemiddelde van de EU-landen in de Ipsos-enquête. Hoewel de overheid wordt gezien als de eerste verantwoordelijke voor de promotie van gelijkheid, worden merken en media niet vrijgesproken. Opvallend is dat Gen Z aanzienlijk meer primaire verantwoordelijkheid bij de media legt (35%) om sociale verandering te stimuleren dan oudere generaties, wat wijst op een trend van toenemende verwachtingen dat ook merken meer moeten doen.

De Europese toegankelijkheidswet (EEA) van 28 juni 2025, verplicht bedrijven in de EU om hun digitale producten en diensten toegankelijk te maken. Niet-naleving kan leiden tot juridische problemen en boetes. Maar voldoen aan de wet is slechts het begin van het verhaal. De echte motivatie voor merken zou de overweldigende verwachting en behoefte van de consument zelf moeten zijn. Maar liefst 91% van de Belgen vindt het belangrijk dat merken digitale ervaringen creëren die toegankelijk zijn voor mensen met een beperking– een mening die door alle leeftijdsgroepen en genders wordt gedeeld. Deze overtuiging wordt eveneens gedeeld door 88% van de mensen in alle 31 landen die aan het onderzoek hebben deelgenomen.

Opportuniteiten vinden buiten de mainstream

Laat naleving van nieuwe regelgeving dus niet de enige motivatie zijn om te investeren in verbeterde toegankelijkheid. Toegankelijkheid is voor iedereen relevant. Veel innovaties zijn zelfs voortgekomen uit de wereld van toegankelijke User Experience. Audioboeken, spraakherkenningstechnologie en zelfs de elektrische tandenborstel zijn ontstaan als oplossingen voor specifieke behoeften, maar hebben zich ontplooid tot producten die meer gemak of een verbeterde ervaring bieden voor iedereen. Innovatie die oorspronkelijk is geïnspireerd door een niche, kan dus ook nieuwe segmenten creëren.

Hoe kan een merk de nieuwe toegankelijkheidseis omzetten in een strategisch voordeel?

1. Bekijk de wereld door HUN ogen: om nieuwe kansen te ontdekken, moet je eerst de uitdagingen en spanningen van de (niche-)doelgroep begrijpen. Dit vereist 'diepgaand luisteren': observeren zonder te oordelen, eigen vooroordelen loslaten en de consument het gesprek laten leiden. Merken missen nu nog te vaak kansen door onbedoelde vooroordelen of verkeerde aannames die blinde vlekken creëren.
2. Geef prioriteit aan doelgerichte samenwerkingen: Het zoeken naar win-winoplossingen is essentieel om een authentiek en geloofwaardig merk neer te zetten. Een empathische en strategische focus op een niche doelgroep kan initiatieven op het gebied van inclusiviteit en toegankelijkheid transformeren van een kostenpost naar een waarde-toevoegende factor, waardoor authenticiteit en merkcoherentie worden gewaarborgd.
3. Implementeer UX-onderzoek: de omslag naar meer toegankelijke digitale platforms vereist een grondige aanpak. Om dit proces efficiënt te maken, raden we een modulair UX-onderzoeksproces in drie stappen aan: eerst kan een geautomatiseerde WCAG-checker (Web Content Accessibility Guidelines) al snel tot 60% van de toegankelijkheidsproblemen opsporen. Vervolgens kan een handmatige beoordeling door experts nog eens 15% van de meer genuanceerde problemen identificeren die geautomatiseerde tools missen. Ten slotte brengen kwalitatieve UX-gebruikerstesten met echte gebruikers nog eens 15% van de problemen aan het licht. Dit laatste zorgt ervoor dat de ervaring niet alleen technisch conform wordt, maar ook echt naadloos en gebruiksvriendelijk.

Kortom: de Europese toegankelijkheidswet is meer dan een nieuwe wet; het kan een katalysator zijn voor sociale verandering én voor merkgroei. Voor merken die verder kijken dan de verplichting, is het een kans voor innovatie, een diepere band met de consument en het groeien tot een ‘trusted brand’.

Dit artikel is gebaseerd op een enquête van Ipsos in 31 markten met 23.228 respondenten van 16-74 jaar, waaronder 500 Belgen. Het veldwerk vond plaats tussen 21 februari en 7 maart 2025. Er werden quota vastgesteld om de representativiteit te waarborgen en de gegevens werden gewogen naar het bekende bevolkingsprofiel van elk land.Het volledige rapport is hier te vinden.

Voor meer info, contacteer Dorien.deckers@ipsos.com